Repo nedir? Avantajları nelerdir?

Bankacılık tarafından kullanılan ve bir finansman yöntemi olan repo, kısa vadeli getiri hedefleyen yatırımcılar tarafından sık kullanılan bir işlemdir. Bankalar açısından da önemli bir kısa vadeli fon toplama yöntemidir.

İngilizceden Türkçeye giren repo terimi “Repurchase Agreement” kelimelerinin kısaltmasından oluşur. Geri alım sözleşmesi, yeniden satın alım sözleşmesi gibi Türkçe kullanımları mevcuttur fakat halk arasında yaygın kullanımı “repo”dur.

Repo, bankaların yatırımcılara sabit getirili belirli bir menkul kıymeti belirli bir süre sonra önceden belirlenmiş şartlar üzerinden geri alma taahhüdünde bulunarak satma işlemine denir. Menkul kıymeti geri satmak üzere alan taraf da reverse (ters) repo yapmış olur.
Reponun vadesi talebe göre bankalarca düzenlenebilmektedir. Dolayısıyla repoya konu olan menkulün vadesi 3 ay da olsa yatırımcı 3 günlük işlem yapmak istediğinde ilgili menkul kıymetin 3 günlük faizinden faydalanabilmektedir.

Hangi menkuller ile repo yapılabilmektedir?

Devlet tahvilleri, Hazine bonoları, banka garantili bonolar, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Toplu Konut İdaresince ihraç edilen borçlanma senetleri repo yapılan menkul kıymetlerden bazılarıdır.

Repo nasıl yapılır?

Uzun vadeli yatırımı tercih etmeyen ve kısa vadeli faiz geliri elde etmek isteyen yatırımcılar, genellikle repo işlemini tercih etmektedirler. Mevduata göre daha esnek olan repo işleminde yatırımcı adına menkul kıymetler, müşteriye teslim edilmeyip, TCMB’de bloke hesaplarda ya da İMKB Takas Ve Saklama A.Ş.’de depo edilmektedir.

Müşteri adına Takasbank’ta saklanan menkul kıymetin karşılığında yatırımcı adına banka tarafından makbuz düzenlenmekte ve yatırımcıya verilmektedir. Reponun vadesi dolduğunda ise yatırımcı anapara ve faizini nakden bankadan geri almaktadır ya da yeni repo işlemi yapmakta veya vadesini uzatabilmektedir.

Repo faizinin hesaplanması

Repo işlemi yapılırken vade sonundaki fiyatın saptanması için iki yöntem uygulanmaktadır:
1. Bugünkü satış fiyatına repo vadesine kadar faizin eklenmesiyle,
2. Günün koşulları dikkate alınarak, repo yapılan menkul kıymetin vade bitiminde ki tahmini fiyatını hesaplanmasıyla.

Overnight (gecelik) repo

Piyasadaki likiditeyi de kontrol etmek yani dolaşımdaki para miktarını azaltmak ve artırmak amacıyla da merkez bankalarınca repo ve ters repo işlemleri yapılmaktadır. Bu işlemlere açık piyasa işlemleri denilmektedir. Yalnız burada taraflar farklıdır. Bir tarafta merkez bankası diğer tarafta ise bankalar ve repo yapma yetkisi olan diğer aracı kurumlar vardır. İnterbank’ta yani bankalar arası para piyasasında yapılan repo işlemlerinde en fazla overnight (gecelik) repo türü yapılmaktadır. Overnight oranları arz-talebe göre günlük olarak değişmektedir. Bankalar arasında gerçekleşen repo işlemlerinde ki faiz oranları banka müşteri ile yapılan repo işlemlerinde referans olmaktadır.